Περιβαλλοντική εκπαίδευση

Περιβαλλοντική εκπαίδευση στο δημοτικό σχολείο

Η Περιβαλλοντική εκπαίδευση είναι η εκπαιδευτική διαδικασία που ασχολείται με τη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον.

Σκοπό της είναι να ενισχύσει την κριτική ικανότητα των μαθητών σε σχέση με οικολογικά ζητήματα, να προωθήσει το σεβασμό προς τη φύση και κατ’επέκταση προς τον εαυτό τους.

Οι παρακάτω προτεινόμενες δραστηριότητες έχουν ως στόχο οι μαθητές 1. να ανακαλύψουν τη φύση μέσα από δραστηριότητες που γίνονται σε αυτή 2. να εξερευνήσουν τα φυτά μέσα από πειραματικές διαδικασίες 3. να αναγνωρίσουν τα χαρακτηριστικά ζώων και τη συμπεριφορά τους και 4. να ευαισθητοποιηθούν με τη εξουθένωση του οικοσυστήματος εξαιτίας των ανθρώπινων επεμβάσεων.

Περιβαλλοντική εκπαίδευση στο δημοτικό σχολείο – Προτάσεις και δραστηριότητες

  1. Περιβαλλοντική εκπαίδευση και βιβλία

Συνδυάστε τα βιβλία που ασχολούνται με τη φύση με ποικίλες δραστηριότητες θεατρικού παιχνιδιού, εικαστικών, παιχνιδιών και πειραμάτων. Πατήστε στις εικόνες των βιβλίων για να δείτε τις δραστηριότητες.

Ανάποδα

ΜΕΛΙΣΣΕΣ, ΣΟΧΑ ΠΙΟΤΡ
Ελάτε να εξερευνήσουμε μαζί τον μαγικό κόσμο των μελισσών! Να μάθουμε τα μέρη του σώματός τους, πώς είναι φτιαγμένο το σπίτι τους και ποιες είναι οι συνήθειές τους. Να τις δούμε να χορεύουν και να ανακαλύψουμε το μήνυμα που κρύβει καθένας από τους χορούς του. Να μάθουμε ποιοι είναι οι φίλοι και ποιοι οι εχθροί τους και να διαβάσουμε για τη σχέση που είχαν με τον Ναπολέοντα. Να δουλέψουμε παρέα με τον μελισσοκόμο, να φορτώσουμε τις κυψέλες στο φορτηγό, να τις πάμε βόλτα στους αμυγδαλεώνες και να δοκιμάσουμε μερικά από τα πιο ιδιαίτερα είδη μελιού. Μόνο, προσοχή! Δεν πρέπει να τις αφήσουμε ποτέ απροστάτευτες!

2. Περιβαλλοντική εκπαίδευση και παιχνίδια

Τα περιβαλλοντικά παιχνίδια για παιδιά είναι ένας τρόπος να συνδυαστεί η διασκέδαση, η επαφή με τη φύση και η γνώση.
Στο λινκ ανακαλύψτε διάφορα παιχνίδια στη φύση.

3. Γινόμαστε μικροί γεωργοί

Μπορούμε να φυτέψουμε λαχανικά και βότανα στο κήπο του σχολείου μας ή σε παρτέρια. Να βρούμε ένα χώρο στη γειτονιά του σχολείου και να κάνουμε δεντροφύτευση ή να μαζέψουμε ελιές και να φτιάξουμε το δικό μας λάδι.

Δείτε μερικές από τις δραστηριότητες σχολείου που εφαρμόστηκε περιβαλλοντικό πρόγραμμα.

Ο κήπος του σχολείου μας

Η συγκομιδή της ελιάς μας

Φύτευση δυόσμου σε μονοπάτι

4. Περιβαλλοντική εκπαίδευση και τέχνη

  • Ο κήπος του Χουάν Μιρό

Ο Κήπος του Χουάν Μιρό, είναι ένας από τους περισσότερο διαδεδομένους πίνακες του καλλιτέχνη. Μέσα από τον πίνακα μπορούμε να μιλήσουμε για τη φύση και να δημιουργήσουμε τους δικούς μας κήπους με stop-motion ή κολλάζ.

Δείτε εδώ περισσότερα

  • Μουσική

Μουσική και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση
Αρχικά, τα μουσικά κομμάτια μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως αφορμή για συζήτηση, προβληματισμό κι ευαισθητοποίηση.

Εκτός από τραγούδια, είναι και οι ήχοι από το περιβάλλον, όπως για παράδειγμα το τραγούδι των φαλαινών, οι ήχοι της πόλης και των εργοστασίων.

Επιπλέον τρόπος είναι η κατασκευή μουσικών οργάνων με απλά υλικά. Η χρησιμοποίηση, ή καλύτερα, η επαναχρησιμοποίηση υλικών βοηθάει τα παιδιά να έρθουν κοντά σε έννοιες, όπως η ανακύκλωση και ο σεβασμός στο περιβάλλον.

Βρείτε τα μουσικά κομμάτια εδώ

5. Πειραματικές διαδικασίες

  • Τι είναι το φυτό, Pri-sci-net σελ. 33, 3-5 ετών

  • Μυρμήγκια, Pri-sci-net σελ. 35, 6-8 ετών

  • Ο χειμώνας έρχεται στο προαύλιό μας, Pri-sci-net σελ. 77, 9-11 ετών

Βρείτε και διαβάστε περισσότερα πειράματα για τη φύση και το περιβάλλον στο ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ

6. Ντοκιμαντέρ και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Παρακολουθήστε ντοκιμαντέρ με τα παιδιά και ανακαλύψτε παρέα περισσότερες πληροφορίες για τα ζώα και τα φυτά.

Disney – Ο μαγικός κόσμος των ζώων playlist

7. Ευαισθητοποίηση και δράση για περιβαλλοντικά θέματα

  •  “Πλανήτης 2030”

Πρόκειται για μία εκστρατεία από μαθητές όλου του κόσμου… για τα παιδιά όλου του κόσμου!

Αξιοποιώντας το υλικό, έντυπο και ψηφιακό, της actionaid συζητάμε με τους μαθητές τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο πλανήτης μας. Τα παιδιά μπορούν να δημιουργήσουν μικρά βιβλία με θέμα τον “Πλανήτη 2030”. Η ιστορία τους θα μπορούσε να ξεκινήσει με τη φράση “Αγαπητό μου ημερολόγιο, σήμερα βρέθηκα με τη χρονομηχανή μου στον πλανήτη 2030.”

Επίσης, οι μαθητές μπορούν να φτιάξουν σε ομάδες τα δικά τους φανζιν. Τα μικρά βιβλία και τα φανζιν παρουσιάζονται σε  Έκθεση Βιβλίου του σχολείου ή σε κάποια εκδήλωση.

  •  Διατροφή και πλανήτης Εκπαιδευτικό Υλικό WWF «Υγιή παιδιά, υγιής πλανήτης»

Γνώριζες ότι οι τροφές που καταναλώνουμε επηρεάζουν άμεσα την υγεία μας αλλά και το περιβάλλον που ζούμε; Πώς μπορούμε να κάνουμε καλύτερες διατροφικές επιλογές και να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να ζήσουν σε έναν υγιέστερο πλανήτη;

Διαβάστε περισσότερα στο άρθρο Διατροφή και πλανήτης

  • Απεργία των λουλουδιών

Στο πλαίσιο της ημέρας για την Πρωτομαγιά μπορείτε να διαβάσετε με το ποίημα “Η απεργία των λουλουδιών” της Ελένης Τσαούσης.

Περισσότερες ιδέες για γλωσσική επεξεργασία είναι να ψάξουν τι σημαίνει απεργία σε λεξικά και να φτιάξουν την οικογένεια της λέξης έργο.

Οι μαθητές χωρίζονται σε ομάδες και φτιάχνουν πρωτοσέλιδο εφημερίδας, τα αιτήματα των λουλουδιών σε αφίσα, τις συνέπειες και τους τρόπους βοήθειας.

Τέλος, κατασκευάζουν καπέλα-λουλούδια και μερικά παιδιά υποδύονται τους δημοσιογράφους και άλλοι τα λουλούδια απεργούς και φτιάχνουν ένα μικρό βίντεο-συνέντευξη.

Ιδέα από popi-it

  • Υιοθεσία ζώου

Αρκετές φορές στις αυλές των σχολείων βρίσκουμε αδέσποτα ζωάκια, τα οποία ψάχνουν τροφή ή παρέα. Ας προσπαθήσουμε να τα περιθάλψουμε, οργανώνοντας ένα σύστημα φροντίδας ανά τάξη, παρέχοντας τους τροφή, νερό και ιατρική περίθαλψη. Τα παιδιά ευαισθητοποιούνται περισσότερο και αναλαμβάνουν ευθύνες σε πρακτικό επίπεδο.

8. Εκδρομές στη φύση

Οι εξορμήσεις στη φύση βοηθούν στο να ερχόμαστε κοντά με το περιβάλλον, παρατηρούμε άμεσα τη λειτουργία του και σιγά σιγά μαθαίνουμε να το σεβόμαστε.

Συνδυάστε τις δραστηριότητες και δημιουργήστε ένα ολοκληρωμένο περιβαλλοντικό πρόγραμμα, βοηθώντας τους μαθητές να οπλιστούν με γνώση και επιχειρήματα, ώστε να διεκδικούν ένα καλύτερο κόσμο.


Ένα τελευταίο γράμμα

Ένα τελευταίο γράμμα, ένα βιβλίο για τα νέα, τις ιστορίες, τα αντίο, τα ευχαριστώ
κι όλα όσα θέλουμε να μοιραζόμαστε, με γράμματα ή χωρίς.
Για τον κύριο Κώστα, ήταν η τελευταία μέρα στη δουλειά.
Η τελευταία μέρα, που θα ήταν ο μοναδικός ταχυδρόμος ενός ολόκληρου νησιού.
Ήθελε να το πει σε όλους, να τους αποχαιρετήσει.
Αλλά τι παράξενο! Κανείς δεν ήταν στην πόρτα να τον περιμένει,
όπως κάθε μέρα εδώ και πενήντα χρόνια…

Μία συγκινητική και τρυφερή ιστορία του Αντώνη Παπαθεοδούλου και με μία ευφάνταστη και λεπτομερής εικονογράφηση της Ίριδας Σαμαρτζή, που απέσπασε το “Διεθνές Βραβείο Compostela 2016 για εικονογραφημένα βιβλία”.

Ένα τελευταίο γράμμα

Ένα τελευταίο γράμμα – Δραστηριότητες επεξεργασίας

Το βιβλίο αυτό ήταν μια εξαιρετική ευκαιρία για να συνδυάσουμε δραστηριότητες θεατρικού παιχνιδιού, εικαστικών και του μαθήματος της Γλώσσας. Η επεξεργασία έγινε με μαθητές της Β’ και Γ’ τάξης του δημοτικού και μας βοήθησε να εμπλουτίσουμε το λεξιλόγιο, να θυμηθούμε γραμματικά φαινόμενα και να αναπτύξουμε στην πράξη το κειμενικό του είδος.

  1. ΑφήγησηΈνα τελευταίο γράμμα

Κατά τη διάρκεια και μετά την αφήγηση αναλύσαμε το κείμενο και παρατηρήσαμε με τεράστιο ενδιαφέρον την εικονογράφηση και την τεχνική του κολάζ.

Ενδεικτικές ερωτήσεις για επεξεργασία:

  • Ποιος είναι ο ήρωας;
  • Τι είδους γράμματα μεταφέρει;
  • Τι δυσκολίες αντιμετωπίζει;
  • Γιατί ήταν η τελευταία μέρα;
  • Τι βρήκε στην τσάντα του ο κύριος Κώστας;
  • Πώς τον αποχαιρέτησαν οι κάτοικοι;
  • Γιατί είναι σημαντικά τα γράμματα στους ανθρώπους;
  • Έχετε πάρει ή στείλει γράμμα;

2. Θεατρικό παιχνίδι

Αφού αναλύσαμε και επεξεργαστήκαμε το κείμενο, γίναμε δημοσιογράφοι και πήραμε συνεντεύξεις από τον κύριο Κώστα τον ταχυδρόμο, αλλά και από τους κατοίκους του νησιού. Μέσα από αυτούς τους ρόλους, μπορέσαμε να κατανοήσουμε περισσότερο το συναισθηματικό κόσμο του ήρωα και των κατοίκων.

3. Τεχνική κολάζ

Στη συνέχεια, παρατηρήσαμε και θυμηθήκαμε σε ποια σημεία της ιστορίας υπάρχει χαρά, αγάπη, φιλία, αγωνία, απογοήτευση, συνεργασία. Διαλέξαμε ένα συναίσθημα και και την αντίστοιχη εικόνα και μεμονωμένα ή σε ζευγάρια, φτιάξαμε τα δικά μας κολάζ. Τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν ήταν κυρίως χαρτόνια και εφημερίδες.

Τις δημιουργίες μας τις παρουσιάσαμε και στο υπόλοιπο σχολείο με έκθεση κολάζ στο διάδρομο.

4. Γλώσσα

Η επεξεργασία του βιβλίου μας έδωσε την ευκαιρία να κάνουμε επανάληψη στο μάθημα της Γλώσσας και να εμπλουτίσουμε τις γνώσεις μας. Φτιάξαμε την οικογένεια της λέξης “γράμμα” και σχηματίσαμε προτάσεις, κλίναμε το ουσιαστικό “ταχυδρόμος” και τη φράση “έχω ένα γράμμα”. Συμπληρώσαμε στο αυτοσχέδιο λεξικό τις λέξεις “αποστολέας” και “παραλήπτης” και την ερμηνεία τους.Απαντήσαμε γραπτά σε ερώτηση κατανόησης και συμπληρώσαμε το σύννεφο της εικονογράφησης. 

Δείτε και κατεβάστε τις ασκήσεις

 Τέλος, δε θα μπορούσαμε να μη στείλουμε και εμείς τα δικά μας γράμματα. Θυμηθήκαμε πως γράφουμε ένα γράμμα και το φάκελο αποστολής. Φέραμε γραμματόσημα και φακέλους, επιλέξαμε ένα αγαπημένο πρόσωπο και του γράψαμε γράμμα. Στείλαμε τα γράμματα μας από το ταχυδρομείο της περιοχής.

Δείτε περισσότερες ιδέες φιλαναγνωσίας εδώ.


Παιχνίδι ανάγνωσης

Παιχνίδι ανάγνωσης και φιλαναγνωσίας

Παιχνίδι ανάγνωσης μέσα από βιβλία, αποστολές και τεχνικές θεάτρου. Ένα παιχνίδι που προσφέρει διασκέδαση και χαλάρωση στους μικρούς μας αναγνώστες, κάνοντάς τους να αγαπήσουν την ανάγνωση και τα βιβλία.

Η αναγνωστική δεξιότητα αποτελεί ένα μέσο κατανόησης ενός κειμένου και ανάπτυξης της κριτικής σκέψης. Επιπλέον, ενισχύει τον προφορικό και γραπτό λόγο. Κατακτώντας αυτή τη δεξιότητα καλύτερα, τα παιδιά απολαμβάνουν ένα κείμενο ή ένα βιβλίο γενικότερα, αντιλαμβάνονται το νόημά του, εμπλουτίζουν το λεξιλόγιό τους και τη φαντασία τους.

Παιχνίδι ανάγνωσης και φιλαναγνωσίας

Θέλοντας να κάνω ελκυστικότερη την ανάγνωση για τους μικρούς μαθητές, έφτιαξα το παιχνίδι “Αποστολές Ανάγνωσης”. Η ιδέα των αποστολών ξεκίνησε από την Αναγνωστική Πρόσκληση της Κόκκινης Αλεπούς και το #kidsreadathon18.

Οι αποστολές του παιχνιδιού τροποποιήθηκαν με βάση τις ανάγκες των παιδιών. Μέσα από αυτές τις αποστολές τα παιδιά μαθαίνουν περισσότερο για τους συντελεστές ενός βιβλίου, αναγνωρίσουν τα χαρακτηριστικά του και μπαίνουν στη διαδικασία της ανακάλυψης.

Κάθε Παρασκευή τα παιδιά καλούνται να φέρουν εις πέρας μία αποστολή διαλέγοντας το κατάλληλο βιβλίο από τη βιβλιοθήκη του σχολείου. Ύστερα, σημειώνουν τον τίτλο στη στήλη του πίνακα, δίπλα από το όνομά τους.

Οι οδηγίες που τους έδωσα ήταν ότι μπορούν να διαβάσουν όσο εκείνοι θέλουν ή μπορούν να τους το διαβάσουν οι γονείς τους. Αυτό που χρειαζόταν ήταν να διαλέξουν ένα μικρό απόσπασμα, από 5-10 γραμμές και να το διαβάσουν αρκετές φορές, ώστε να το παρουσιάσουν στην τάξη. Τη Δευτέρα που επιστρέφουν, τα παιδιά διαβάζουν το καθένα το δικό του απόσπασμα με ένα διαφορετικό τρόπο.

Κάθε παιδί που διαβάζει αλλάζει τη φωνή του με βάση μια οδηγία. Για παράδειγμα, να διαβάσουν με βαριά ή ψιλή φωνή, όπως ένας γίγαντας ή ένα μυρμήγκι, με θυμό ή γέλιο, σαν να βαριούνται και νυστάζουν ή να είναι λαχανιασμένοι. Μ’αυτό τον τρόπο, τα παιδιά εκφράζονται και απελευθερώνουν την ανάγνωσή τους.  Αν κάποιο παιδί δυσκολεύεται σε κάποια φωνή, του δίνεται μια μικρή βοήθεια από τους άλλους ή αλλάζει η οδηγία.

Επίσης, αν σε ένα παιδί του αρέσει πολύ ένα βιβλίο και το θέλει και για την επόμενη αποστολή, έχει τη δυνατότητα να μας ξαναδιαβάσει από το ίδιο βιβλίο ένα άλλο απόσπασμα.

Τα παιδιά έχουν ανταποκριθεί με ενθουσιασμό στο παιχνίδι ανάγνωσης, γιατί τους προκαλεί γέλιο και παρουσιάζουν κάτι που τους αρέσει. Ακόμα και οι μαθητές που δυσκολεύονταν και φοβόντουσαν να διαβάσουν, ζητούν πρώτοι να συμμετέχουν.

Μπορείτε να αλλάξετε τις οδηγίες αν χρειάζεται με βάση την ηλικία των μαθητών σας. Χρησιμοποιήστε τις τεχνικές ανάγνωσης και για την καθημερινή τους ανάγνωση σε κείμενα του βιβλίου.

Και μην ξεχνάτε…