Περιβαλλοντική εκπαίδευση

Περιβαλλοντική εκπαίδευση στο δημοτικό σχολείο

Η Περιβαλλοντική εκπαίδευση είναι η εκπαιδευτική διαδικασία που ασχολείται με τη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον.

Σκοπό της είναι να ενισχύσει την κριτική ικανότητα των μαθητών σε σχέση με οικολογικά ζητήματα, να προωθήσει το σεβασμό προς τη φύση και κατ’επέκταση προς τον εαυτό τους.

Οι παρακάτω προτεινόμενες δραστηριότητες έχουν ως στόχο οι μαθητές 1. να ανακαλύψουν τη φύση μέσα από δραστηριότητες που γίνονται σε αυτή 2. να εξερευνήσουν τα φυτά μέσα από πειραματικές διαδικασίες 3. να αναγνωρίσουν τα χαρακτηριστικά ζώων και τη συμπεριφορά τους και 4. να ευαισθητοποιηθούν με τη εξουθένωση του οικοσυστήματος εξαιτίας των ανθρώπινων επεμβάσεων.

Περιβαλλοντική εκπαίδευση στο δημοτικό σχολείο – Προτάσεις και δραστηριότητες

  1. Περιβαλλοντική εκπαίδευση και βιβλία

Συνδυάστε τα βιβλία που ασχολούνται με τη φύση με ποικίλες δραστηριότητες θεατρικού παιχνιδιού, εικαστικών, παιχνιδιών και πειραμάτων. Πατήστε στις εικόνες των βιβλίων για να δείτε τις δραστηριότητες.

Ανάποδα

ΜΕΛΙΣΣΕΣ, ΣΟΧΑ ΠΙΟΤΡ
Ελάτε να εξερευνήσουμε μαζί τον μαγικό κόσμο των μελισσών! Να μάθουμε τα μέρη του σώματός τους, πώς είναι φτιαγμένο το σπίτι τους και ποιες είναι οι συνήθειές τους. Να τις δούμε να χορεύουν και να ανακαλύψουμε το μήνυμα που κρύβει καθένας από τους χορούς του. Να μάθουμε ποιοι είναι οι φίλοι και ποιοι οι εχθροί τους και να διαβάσουμε για τη σχέση που είχαν με τον Ναπολέοντα. Να δουλέψουμε παρέα με τον μελισσοκόμο, να φορτώσουμε τις κυψέλες στο φορτηγό, να τις πάμε βόλτα στους αμυγδαλεώνες και να δοκιμάσουμε μερικά από τα πιο ιδιαίτερα είδη μελιού. Μόνο, προσοχή! Δεν πρέπει να τις αφήσουμε ποτέ απροστάτευτες!

2. Περιβαλλοντική εκπαίδευση και παιχνίδια

Τα περιβαλλοντικά παιχνίδια για παιδιά είναι ένας τρόπος να συνδυαστεί η διασκέδαση, η επαφή με τη φύση και η γνώση.
Στο λινκ ανακαλύψτε διάφορα παιχνίδια στη φύση.

3. Γινόμαστε μικροί γεωργοί

Μπορούμε να φυτέψουμε λαχανικά και βότανα στο κήπο του σχολείου μας ή σε παρτέρια. Να βρούμε ένα χώρο στη γειτονιά του σχολείου και να κάνουμε δεντροφύτευση ή να μαζέψουμε ελιές και να φτιάξουμε το δικό μας λάδι.

Δείτε μερικές από τις δραστηριότητες σχολείου που εφαρμόστηκε περιβαλλοντικό πρόγραμμα.

Ο κήπος του σχολείου μας

Η συγκομιδή της ελιάς μας

Φύτευση δυόσμου σε μονοπάτι

4. Περιβαλλοντική εκπαίδευση και τέχνη

  • Ο κήπος του Χουάν Μιρό

Ο Κήπος του Χουάν Μιρό, είναι ένας από τους περισσότερο διαδεδομένους πίνακες του καλλιτέχνη. Μέσα από τον πίνακα μπορούμε να μιλήσουμε για τη φύση και να δημιουργήσουμε τους δικούς μας κήπους με stop-motion ή κολλάζ.

Δείτε εδώ περισσότερα

  • Μουσική

Μουσική και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση
Αρχικά, τα μουσικά κομμάτια μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως αφορμή για συζήτηση, προβληματισμό κι ευαισθητοποίηση.

Εκτός από τραγούδια, είναι και οι ήχοι από το περιβάλλον, όπως για παράδειγμα το τραγούδι των φαλαινών, οι ήχοι της πόλης και των εργοστασίων.

Επιπλέον τρόπος είναι η κατασκευή μουσικών οργάνων με απλά υλικά. Η χρησιμοποίηση, ή καλύτερα, η επαναχρησιμοποίηση υλικών βοηθάει τα παιδιά να έρθουν κοντά σε έννοιες, όπως η ανακύκλωση και ο σεβασμός στο περιβάλλον.

Βρείτε τα μουσικά κομμάτια εδώ

5. Πειραματικές διαδικασίες

  • Τι είναι το φυτό, Pri-sci-net σελ. 33, 3-5 ετών

  • Μυρμήγκια, Pri-sci-net σελ. 35, 6-8 ετών

  • Ο χειμώνας έρχεται στο προαύλιό μας, Pri-sci-net σελ. 77, 9-11 ετών

Βρείτε και διαβάστε περισσότερα πειράματα για τη φύση και το περιβάλλον στο ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ

6. Ντοκιμαντέρ και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Παρακολουθήστε ντοκιμαντέρ με τα παιδιά και ανακαλύψτε παρέα περισσότερες πληροφορίες για τα ζώα και τα φυτά.

Disney – Ο μαγικός κόσμος των ζώων playlist

7. Ευαισθητοποίηση και δράση για περιβαλλοντικά θέματα

  •  “Πλανήτης 2030”

Πρόκειται για μία εκστρατεία από μαθητές όλου του κόσμου… για τα παιδιά όλου του κόσμου!

Αξιοποιώντας το υλικό, έντυπο και ψηφιακό, της actionaid συζητάμε με τους μαθητές τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο πλανήτης μας. Τα παιδιά μπορούν να δημιουργήσουν μικρά βιβλία με θέμα τον “Πλανήτη 2030”. Η ιστορία τους θα μπορούσε να ξεκινήσει με τη φράση “Αγαπητό μου ημερολόγιο, σήμερα βρέθηκα με τη χρονομηχανή μου στον πλανήτη 2030.”

Επίσης, οι μαθητές μπορούν να φτιάξουν σε ομάδες τα δικά τους φανζιν. Τα μικρά βιβλία και τα φανζιν παρουσιάζονται σε  Έκθεση Βιβλίου του σχολείου ή σε κάποια εκδήλωση.

  •  Διατροφή και πλανήτης Εκπαιδευτικό Υλικό WWF «Υγιή παιδιά, υγιής πλανήτης»

Γνώριζες ότι οι τροφές που καταναλώνουμε επηρεάζουν άμεσα την υγεία μας αλλά και το περιβάλλον που ζούμε; Πώς μπορούμε να κάνουμε καλύτερες διατροφικές επιλογές και να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να ζήσουν σε έναν υγιέστερο πλανήτη;

Διαβάστε περισσότερα στο άρθρο Διατροφή και πλανήτης

  • Απεργία των λουλουδιών

Στο πλαίσιο της ημέρας για την Πρωτομαγιά μπορείτε να διαβάσετε με το ποίημα “Η απεργία των λουλουδιών” της Ελένης Τσαούσης.

Περισσότερες ιδέες για γλωσσική επεξεργασία είναι να ψάξουν τι σημαίνει απεργία σε λεξικά και να φτιάξουν την οικογένεια της λέξης έργο.

Οι μαθητές χωρίζονται σε ομάδες και φτιάχνουν πρωτοσέλιδο εφημερίδας, τα αιτήματα των λουλουδιών σε αφίσα, τις συνέπειες και τους τρόπους βοήθειας.

Τέλος, κατασκευάζουν καπέλα-λουλούδια και μερικά παιδιά υποδύονται τους δημοσιογράφους και άλλοι τα λουλούδια απεργούς και φτιάχνουν ένα μικρό βίντεο-συνέντευξη.

Ιδέα από popi-it

  • Υιοθεσία ζώου

Αρκετές φορές στις αυλές των σχολείων βρίσκουμε αδέσποτα ζωάκια, τα οποία ψάχνουν τροφή ή παρέα. Ας προσπαθήσουμε να τα περιθάλψουμε, οργανώνοντας ένα σύστημα φροντίδας ανά τάξη, παρέχοντας τους τροφή, νερό και ιατρική περίθαλψη. Τα παιδιά ευαισθητοποιούνται περισσότερο και αναλαμβάνουν ευθύνες σε πρακτικό επίπεδο.

8. Εκδρομές στη φύση

Οι εξορμήσεις στη φύση βοηθούν στο να ερχόμαστε κοντά με το περιβάλλον, παρατηρούμε άμεσα τη λειτουργία του και σιγά σιγά μαθαίνουμε να το σεβόμαστε.

Συνδυάστε τις δραστηριότητες και δημιουργήστε ένα ολοκληρωμένο περιβαλλοντικό πρόγραμμα, βοηθώντας τους μαθητές να οπλιστούν με γνώση και επιχειρήματα, ώστε να διεκδικούν ένα καλύτερο κόσμο.


Παιχνίδι ανάγνωσης

Παιχνίδι ανάγνωσης και φιλαναγνωσίας

Παιχνίδι ανάγνωσης μέσα από βιβλία, αποστολές και τεχνικές θεάτρου. Ένα παιχνίδι που προσφέρει διασκέδαση και χαλάρωση στους μικρούς μας αναγνώστες, κάνοντάς τους να αγαπήσουν την ανάγνωση και τα βιβλία.

Η αναγνωστική δεξιότητα αποτελεί ένα μέσο κατανόησης ενός κειμένου και ανάπτυξης της κριτικής σκέψης. Επιπλέον, ενισχύει τον προφορικό και γραπτό λόγο. Κατακτώντας αυτή τη δεξιότητα καλύτερα, τα παιδιά απολαμβάνουν ένα κείμενο ή ένα βιβλίο γενικότερα, αντιλαμβάνονται το νόημά του, εμπλουτίζουν το λεξιλόγιό τους και τη φαντασία τους.

Παιχνίδι ανάγνωσης και φιλαναγνωσίας

Θέλοντας να κάνω ελκυστικότερη την ανάγνωση για τους μικρούς μαθητές, έφτιαξα το παιχνίδι “Αποστολές Ανάγνωσης”. Η ιδέα των αποστολών ξεκίνησε από την Αναγνωστική Πρόσκληση της Κόκκινης Αλεπούς και το #kidsreadathon18.

Οι αποστολές του παιχνιδιού τροποποιήθηκαν με βάση τις ανάγκες των παιδιών. Μέσα από αυτές τις αποστολές τα παιδιά μαθαίνουν περισσότερο για τους συντελεστές ενός βιβλίου, αναγνωρίσουν τα χαρακτηριστικά του και μπαίνουν στη διαδικασία της ανακάλυψης.

Κάθε Παρασκευή τα παιδιά καλούνται να φέρουν εις πέρας μία αποστολή διαλέγοντας το κατάλληλο βιβλίο από τη βιβλιοθήκη του σχολείου. Ύστερα, σημειώνουν τον τίτλο στη στήλη του πίνακα, δίπλα από το όνομά τους.

Οι οδηγίες που τους έδωσα ήταν ότι μπορούν να διαβάσουν όσο εκείνοι θέλουν ή μπορούν να τους το διαβάσουν οι γονείς τους. Αυτό που χρειαζόταν ήταν να διαλέξουν ένα μικρό απόσπασμα, από 5-10 γραμμές και να το διαβάσουν αρκετές φορές, ώστε να το παρουσιάσουν στην τάξη. Τη Δευτέρα που επιστρέφουν, τα παιδιά διαβάζουν το καθένα το δικό του απόσπασμα με ένα διαφορετικό τρόπο.

Κάθε παιδί που διαβάζει αλλάζει τη φωνή του με βάση μια οδηγία. Για παράδειγμα, να διαβάσουν με βαριά ή ψιλή φωνή, όπως ένας γίγαντας ή ένα μυρμήγκι, με θυμό ή γέλιο, σαν να βαριούνται και νυστάζουν ή να είναι λαχανιασμένοι. Μ’αυτό τον τρόπο, τα παιδιά εκφράζονται και απελευθερώνουν την ανάγνωσή τους.  Αν κάποιο παιδί δυσκολεύεται σε κάποια φωνή, του δίνεται μια μικρή βοήθεια από τους άλλους ή αλλάζει η οδηγία.

Επίσης, αν σε ένα παιδί του αρέσει πολύ ένα βιβλίο και το θέλει και για την επόμενη αποστολή, έχει τη δυνατότητα να μας ξαναδιαβάσει από το ίδιο βιβλίο ένα άλλο απόσπασμα.

Τα παιδιά έχουν ανταποκριθεί με ενθουσιασμό στο παιχνίδι ανάγνωσης, γιατί τους προκαλεί γέλιο και παρουσιάζουν κάτι που τους αρέσει. Ακόμα και οι μαθητές που δυσκολεύονταν και φοβόντουσαν να διαβάσουν, ζητούν πρώτοι να συμμετέχουν.

Μπορείτε να αλλάξετε τις οδηγίες αν χρειάζεται με βάση την ηλικία των μαθητών σας. Χρησιμοποιήστε τις τεχνικές ανάγνωσης και για την καθημερινή τους ανάγνωση σε κείμενα του βιβλίου.

Και μην ξεχνάτε…


δράση για δημιουργική γραφή

Ο μαγικός κύριος Κολοτούμπας

Μία δράση για δημιουργική γραφή, για όλες τις τάξεις του δημοτικού, αποτελεί ο μαγικός κύριος Κολοτούμπας της Μαρίας Χατζή από τις εκδόσεις Σαΐτα. Πρόκειται για ένα εργαλείο, απλό και αποτελεσματικό, για τον εκπαιδευτικό και το γονέα.

Ο μαγικός κύριος Κολοτούμπας γράφει περιπετειώδεις ιστορίες με συνεχείς ανατροπές του ήρωα. Σε αυτό τον βοηθούν τα δύο του πρόσωπα, ο Ευτυχούλης και ο Δυστυχούλης. Ο Δυστυχούλης βάζει τα εμπόδια και ο Ευτυχούλης βρίσκει τρόπους να τα ξεπεράσει.

Γίνεται ο καθοδηγητής και φίλος των παιδιών. Τα βοηθάει να γράψουν τις δικές τους ιστορίες και να αναπτύξουν τη φαντασία τους.

Διαβάστε τον οδηγό.

Ο μαγικός κύριος Κολοτούμπας γράφει ιστορίες, είναι ένας λεπτομερείς οδηγός. Περιλαμβάνει οδηγίες για την κατασκευή του και για τον τρόπο που θα τον χρησιμοποιήσετε.

Πατήστε στην εικόνα να μεταφερθείτε στις Εκδόσεις Σαΐτα και κατεβάστε δωρεάν τον οδηγό.

Δράση για δημιουργική γραφή – Ο μαγικός κύριος Κολοτούμπας – 10 ιδέες

Οι παρακάτω ιδέες είναι βασισμένες στον οδηγό. Επέλεξα μερικές και τις εφάρμοσα σε 4 διδακτικά δίωρα στο μάθημα της γλώσσας σε μαθητές της Β’ και Γ’ τάξης.

  1. Παρουσίαση του κύριου Κολοτούμπα

Αρχικά, παρουσίασα στα παιδιά τον μαγικό κύριο Κολοτούμπα, τον οποίο είχα κατασκευάσει από κουτί, εφημερίδες, χαρτόνι για το κεφάλι και τσόχα για το παπιόν. Τους αφηγήθηκα την ιστορία του, περιστρέφοντας αρκετές φορές το κουτί. Τα παιδιά χάρηκαν πολύ με την επίσκεψη αυτή και αφού είπαμε πως τσακώνεται ο Ευτυχούλης με το Δυστυχούλη βγήκαμε για το παιχνίδι που μας πρότεινε ο κύριος Κολοτούμπας.

    2. Παιχνίδι δημιουργικής γραφής

Στο παιχνίδι αυτό οι μαθητές χωρίζονται σε ζευγάρια και φτιάχνουν έναν κύκλο. Από μέσα βρίσκονται οι Δυστυχούληδες και στην έξω σειρά οι Ευτυχούληδες. Το κάθε ζευγάρι παίζει με τη σειρά. Ξεκινά ο Δυστυχούλης λέγοντας μία πρόταση-εμπόδιο με το “Δυστυχώς……”. Ύστερα ο Ευτυχούλης απαντάει βρίσκοντας μία λύση με το “Ευτυχώς….”.

3. Φτιάχνουμε μία ομαδική ιστορία

Το παιχνίδι αυτό αποτελείται από καρτέλες. Στην πρώτη καρτέλα έγραψα από την μία πλευρά τη λέξη “ΑΡΧΗ” και από την άλλη την αρχή μίας ιστορίας.

Στην τελευταία καρτέλα έγραψα τη λέξη “ΤΕΛΟΣ” και το τέλος της ιστορίας αυτής.

Στις ενδιάμεσες κάρτες ζωγράφισα μόνο από τη μία πλευρά τα πρόσωπα του Ευτυχούλη και Δυστυχούλη. Οι κάρτες ήταν πράσινες και κόκκινες, αντίστοιχα. Αφού διαβάσαμε την αρχή και τέλος, τα παιδιά χωρίστηκαν σε ζευγάρια και πήραν μία πράσινη και μία κόκκινη κάρτα.

Το κάθε ζευγάρι έπρεπε να συνεχίσει την ιστορία του Πέτρου γράφοντας και ζωγραφίζοντας σε κάθε κάρτα. Με τη βοήθεια του κύριου Κολοτούμπα, βρήκαν ένα εμπόδιο για τον ήρωα και μία λύση για να το ξεπεράσει.

Στο τέλος τις ενώσαμε με τη σειρά και διαβάσαμε τις περιπέτειες του Πέτρου.

4. Συνθέτω την ιστορία

Την επόμενη μέρα, οι μαθητές χωρίστηκαν σε 3 ομάδες των 4-5 παιδιών. Τους έδωσα μία ιστορία σε κομμένη σε λωρίδες. Αρχικά, έπρεπε να διαβάσουν τις λωρίδες και να ζωγραφίσουν πάνω το πρόσωπο του Ευτυχούλη ή του Δυστυχούλη.

Ύστερα, χρειαζόταν να κολλήσουν στον πίνακα σε σειρά την ιστορία τους.

Διαβάστε και εκτυπώστε την ιστορία

 

5. Συμπληρώνω την ιστορία

Έπειτα, έδωσα στα παιδιά την ιστορία του “Ταχυδρόμου” και τους ζήτησα να συμπληρώσουν τα λόγια του Ευτυχούλη και το τέλος της ιστορίας τους.

6. Κατασκευή μαγικού κύριου Κολοτούμπα

Στο τέλος της δεύτερης μέρας, τα παιδιά κατασκεύασαν τον μαγικό κύριο Κολοτούμπα με ρολά υγείας και νερομπογιές για να τους συντροφεύει στις ιστορίες τους. Μάθαμε, επίσης, πως κάνει τις κολοτούμπες.

7. Συμπληρώνω τις φράσεις

Την τρίτη μέρα, μάθαμε και γράψαμε λέξεις και φράσεις που μπορούν να λένε ο Δυστυχούλης και ο Ευτυχούλης, ώστε να μην επαναλαμβάνουν τις  ίδιες στις ιστορίες τους. Ύστερα συμπληρώσαμε τις φράσεις φτιάχνοντας δικές μας προτάσεις.

8. Γίνομαι σούπερ ήρωας

Στη συνέχεια, ακολούθησαν προφορικές ιστορίες. Τα παιδιά φαντάστηκαν πως είναι σούπερ ήρωες και πως θέλουν να σώσουν τον κόσμο. Μας είπαν τι εμπόδια τους έβαζε ο Δυστυχούλης και πως τους βοηθούσε ο Ευτυχούλης.

9. Ζωγραφίζω τον δικό μου σούπερ ήρωα

Πριν τα παιδιά ζωγραφίσουν το δικό τους ήρωα, συζητήσαμε πως τον φαντάζονται. Βοηθώντας τους με ερωτήσεις όπως:

  • Πώς μοιάζει ο ήρωας; Έχει κάποιο ιδιαίτερο χαραπτηριστικό;
  • Πώς μιλά; Είναι φλύαρος, φωνακλάς ή ντροπαλός;
  • Ποια είναι η σούπερ δύναμή του;
  • Πώς του συμπεριφέρονται οι άλλοι; Τον φοβούνται, τον κοροϊδεύουν ή τον αγαπούν;

έδωσαν πολλές ιδέες τις οποίες έγραφα στον πίνακα.

Αφού, οραματίστηκε ο καθένας τον ήρωά του, τον ζωγράφισε και του έδωσε όνομα με βάση το χαρακτηριστικό του.

10. Φτιάχνω τη δική μου ιστορία

Την τελευταία μέρα, τα παιδιά έγραψαν τις δικές τους ιστορίες. Αφού χώρισαν το τετράδιό τους σε παραγράφους με αρχή, μέση και τέλος, σκέφτηκαν μια ιστορία με πρωταγωνιστή τον σούπερ ήρωα τους.

Οι μόνες διορθώσεις που ζήτησα ήταν για το κεφαλαίο, την τελεία, τους τόνους και αν ξεχάσαμε κάποιο γράμμα. Δε θέλησα να διορθώσουν τυχόν ορθογραφικά λάθη, γιατί πιστεύω πως κυρίως στις πρώτες τους ιστορίες βασικότερο είναι η διαδικασία της γραφής, παρά η ορθογραφία.

Και η αλήθεια είναι πως οι πρώτες τους ιστορίες με τον κύριο Κολοτούμπα ήταν υπέροχες.

Διαβάστε περισσότερες δραστηριότητες δημιουργικής γραφής  και βρείτε βιβλία για δημιουργική γραφή.